ADHD to nie tylko problemy z uwagą. Nowe badania ujawniają zaskakujące ryzyko chorób serca.

 TLDR

Przedstawiony artykuł to przegląd systematyczny i metaanaliza, który bada związek między zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) a podwyższonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych (CVD). Badanie to, oparte na analizie danych od ponad 18 milionów osób, wykazało, że osoby z ADHD są niemal dwukrotnie bardziej narażone na rozwój CVD w porównaniu z osobami bez tego zaburzenia. Autorzy podkreślają, że chociaż wyniki wskazują na istotne powiązanie, potrzebne są dalsze badania, zwłaszcza z wykorzystaniem różnych metod projektowych, aby dokładnie zrozumieć mechanizmy leżące u podstaw tego związku, w tym potencjalną rolę leków na ADHD i innych współistniejących czynników.

 

DOI: 10.1002/jcv2.12158

R E S E A RCH R EV I EW

Attention‐deficit/hyperactivity disorder is associated with increased risk of cardiovascular diseases: A systematic review and meta‐analysis

Lin Li1,2 | Honghui Yao2 | Le Zhang2 | Miguel Garcia‐Argibay1 |

Ebba Du Rietz2 | Isabell Brikell2,3 | Marco Solmi4,5,6,7,8 |

Samuele Cortese8,9,10,11 | J. Antoni Ramos‐Quiroga12,13,14,15 |

Marta Ribasés13,14,15,16 | Zheng Chang2 | Henrik Larsson1,2

Correspondence

Lin Li, Department of Medical Epidemiology

and Biostatistics, Karolinska Institutet, Nobels

väg 12A, SE‐17177, Stockholm, Sweden.

Email: lin.li@ki.se

Funding information

The Swedish Society for Medical Research

(SSMF), Grant/Award Number: PD20‐0036; Vetenskapsrådet; Hjärnfonden;

Forskningsrådet om Hälsa, Arbetsliv och

Välfärd; Karolinska Institutet; Swedish Brain

Foundation, Grant/Award Number: FO2021‐ 0115; European Union’s Horizon 2020

research and innovation programme, Grant/

Award Numbers: 667302, 965381

Abstract

Attention‐deficit/hyperactivity disorder (ADHD) often co‐occurs with other psychiatric and physical diseases. However, available evidence on associations between ADHD and cardiovascular diseases (CVDs) is mixed.

To systematically review, quantitatively synthesize, and appraise available evidence on the link between ADHD with CVDs, we searched relevant articles in PubMed, Embase, PsycINFO, and Web of Science from inception to May 1, 2022. Study quality was assessed by using the Newcastle‐Ottawa Scale, and random‐effects model meta‐analyses were performed. A total of 18,391,169 (ADHD: n = 421,224) individuals from 11 studies were included in our systematic review and 8,196,648 (ADHD = 332,619) individuals from five studies were included in the main meta‐analysis of adjusted estimates.

Pooled estimates showed that ADHD was significantly associated with an increased risk of CVDs in analyses based on adjusted effect size (odds ratio (OR) = 1.96; 95% confidence interval (CI) = 1.19–2.23, Q = 140.74, PQ < 0.001, I2 = 97.2%). When restricted among adults, the heterogeneity declined to null (OR = 1.73; 95% CI = 1.14–2.62, Q = 6.28, PQ = 0.10, I2 = 6.28%), suggesting age might be the main source of heterogeneity. In subgroup analyses, we found increased risk of CVDs associated with ADHD across age groups, type of CVDs, and data sources.

This systematic review and meta‐analyses indicate that ADHD is associated with increased risk for CVDs, but further studies with various study designs are warranted to advance the understanding of the underlying mechanisms for the observed association between ADHD and CVDs. Additional research is also needed to resolve the role of ADHD medications which remains unclear due to the limited number of primary studies exploring this issue.

K E YWORD S

attention‐deficit/hyperactivity disorder, cardiovascular diseases, meta‐analysis, observational studies, systematic review

Lin Li, Honghui Yao and Le Zhang contributed equally to this work.

This is an open access article under the terms of the Creative Commons Attribution License, which permits use, distribution and reproduction in any medium, pro-

vided the original work is properly cited.

© 2023 The Authors. JCPP Advances published by John Wiley & Sons Ltd on behalf of Association for Child and Adolescent Mental Health.

 

Nieoczekiwane połączenie

Kiedy myślimy o zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), najczęściej przychodzą nam na myśl wyzwania związane z koncentracją, impulsywnością i zachowaniem. Jest to powszechnie rozumiane jako zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa na codzienne funkcjonowanie. Jednak coraz więcej dowodów naukowych wskazuje na mniej znany, ale niezwykle istotny aspekt ADHD: jego potencjalny wpływ na długoterminowe zdrowie fizyczne.

Nowe, przełomowe badania rzucają światło na zaskakujący związek między ADHD a zdrowiem układu krążenia. Wyniki te pochodzą z ogromnej, systematycznej metaanalizy, która objęła dane ponad 18 milionów osób. To, co odkryli naukowcy, zmienia nasze postrzeganie ADHD i podkreśla potrzebę szerszego spojrzenia na opiekę nad osobami z tym zaburzeniem, uwzględniając nie tylko zdrowie psychiczne, ale również fizyczne.

Wniosek 1: Ryzyko jest znaczne — niemal dwukrotnie wyższe

Główne odkrycie metaanalizy jest jednoznaczne i niepokojące: osoby z ADHD mają znacznie podwyższone ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych (CVD). Statystyki mówią same za siebie. Połączony wskaźnik szans (OR) wyniósł 1,96, co w prostszym języku oznacza, że ryzyko jest wyższe o 96%, czyli niemal dwukrotnie większe w porównaniu do osób bez ADHD.

Aby podkreślić wagę tego odkrycia, autorzy badania sformułowali kluczowy wniosek:

Osoby z ADHD były prawie dwukrotnie bardziej narażone na rozwój co najmniej jednej choroby sercowo-naczyniowej w porównaniu z osobami bez ADHD.

Warto zaznaczyć, że wynik ten opiera się na analizie wielu niezależnych badań, co czyni go bardzo wiarygodnym. Co więcej, nawet gdy analizę ograniczono wyłącznie do populacji dorosłych, ryzyko wciąż pozostawało znacząco podwyższone – o 73% (OR = 1,73). To dowód na to, że związek ten nie jest przypadkowy i utrzymuje się przez całe życie.

Wniosek 2: Związek ADHD z sercem jest silniejszy, niż myślisz

Aby w pełni zrozumieć znaczenie tego odkrycia, warto porównać ryzyko związane z ADHD z innymi, powszechnie znanymi czynnikami ryzyka chorób serca. Okazuje się, że siła tej zależności jest zaskakująco duża.

Dane z analizy pokazują, że ADHD jako czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych u dorosłych jest silniejszy niż niektóre dobrze znane zagrożenia:

• Ryzyko związane z ADHD (OR = 1,73) jest wyższe niż ryzyko związane z otyłością (OR = 1,43) czy zaburzeniami snu (OR = 1,33).
• Siła tego związku jest porównywalna z ryzykiem wynikającym z innych poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak schizofrenia (OR = 1,91) czy zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych (OR = 1,70).

Te porównania są niezwykle istotne. Sprawiają, że przestajemy postrzegać ADHD wyłącznie jako „problem z zachowaniem”, a zaczynamy je widzieć jako istotny czynnik wpływający na długoterminowe zdrowie fizyczne. Sugeruje to, że monitorowanie stanu układu krążenia powinno stać się rutynową częścią długoterminowej opieki nad dorosłymi z ADHD, podobnie jak ma to miejsce w przypadku pacjentów z otyłością czy zaburzeniami snu.

Wniosek 3: Dlaczego istnieje to powiązanie? Odpowiedź jest złożona

Badanie jednoznacznie potwierdza, że związek między ADHD a chorobami serca istnieje, ale odpowiedź na pytanie, dlaczego tak się dzieje, jest bardziej skomplikowana i wciąż badana. Naukowcy uważają, że za tym zjawiskiem stoi złożona mieszanka czynników biologicznych, behawioralnych i psychologicznych. Wskazują na kilka potencjalnych mechanizmów, które mogą wyjaśniać tę korelację:

• Podłoże biologiczne: Istnieją przesłanki, że za związek ten mogą odpowiadać wspólne mechanizmy biologiczne, w tym nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu odpornościowego, zaburzenia regulacji neuromodulatorów oraz dysregulacja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), czyli głównego systemu odpowiedzi organizmu na stres.
• Niezdrowy styl życia: Osoby z ADHD są bardziej narażone na czynniki takie jak palenie tytoniu, otyłość i niska aktywność fizyczna. Są to dobrze znane i niezależne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, które mogą pełnić rolę pośrednika w tej zależności.
• Współwystępujące zaburzenia psychiczne: ADHD często idzie w parze z innymi problemami psychicznymi, takimi jak depresja, zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych, schizofrenia czy zaburzenia lękowe. Te schorzenia same w sobie są powiązane z podwyższonym ryzykiem chorób serca.
• Rola leków: Wpływ leków stosowanych w terapii ADHD na układ krążenia pozostaje „niejasny”. W analizie podkreślono, że liczba badań na ten temat jest ograniczona. Zrozumienie roli farmakoterapii jest kluczowym, ale wciąż nierozwiązanym pytaniem, które wymaga dalszych, wnikliwych badań.

Nowa perspektywa w opiece nad osobami z ADHD

Przesłanie płynące z tej obszernej analizy jest jasne: istnieją mocne dowody na to, że ADHD jest istotnym, choć niedostatecznie zbadanym, czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. To odkrycie fundamentalnie zmienia perspektywę, podkreślając, że opieka nad osobami z ADHD nie może ograniczać się do zdrowia psychicznego i musi obejmować zintegrowane monitorowanie oraz profilaktykę chorób serca jako stały element kompleksowego planu leczenia.

Biorąc pod uwagę ten silny związek, jak powinno ewoluować nasze podejście do długoterminowego leczenia ADHD, aby chronić nie tylko umysł, ale i serce?